Eikenprocessierups

U bent hier:
  • Wat is het?

    Wat is de eikenprocessierups?

    De eikenprocessierups is de larve van een nachtvlinder. Ze legt haar eitjes in de toppen van eikenbomen. Daar overwinteren ze. Begin april zijn de eitjes uitgekomen, vanaf dat moment beginnen de larven aan hun ontwikkeling. De rupsen zijn vaak te vinden in nesten op de stam en de onderste gesteltakken, maar kunnen ook hoger in de boom voorkomen. Na de derde keer vervellen, krijgen de rupsen brandharen. Deze brandharen kunnen voor gezondheidsklachten zorgen. Op zoek naar eten in de toppen van de bomen verplaatsen de rupsen zich in een “processie” door de boom. Daarom de naam processierups.

    Vanaf wanneer veroorzaken de rupsen overlast? 

    De rupsen vervellen een aantal keren voordat ze overlast veroorzaken. Pas vanaf het derde larvestadium - ongeveer half mei- ontstaan de eerste brandharen. Deze zijn microscopisch klein en niet met het blote oog te zien. De witte lichaamsharen die wel met het blote oog te zien zijn veroorzaken geen overlast.

    Wat doet de gemeente om overlast te voorkomen?

    Na een onverwachte piek in 2019 is de inzet in 2020 flink opgeschaald. Dit jaar verwachten we een stabiliserende plaagdruk waardoor verder opschalen van de preventieve bestrijding niet nodig is.

    De gemeente Meierijstad bestrijdt de eikenprocessierups op verschillende manieren.

    • Preventief bestrijden

    Begin mei wordt een preventieve bestrijding uitgevoerd met een bacteriepreparaat. De larven krijgen zo veel minder de kans om zich te ontwikkelen tot rupsen. Omdat de periode waarin deze behandeling uitgevoerd kan worden zeer kort is gaan de werkzaamheden 24 uur per dag door, dus ook ’s nachts. In 2021 worden bijna 24.000 eiken preventief behandeld. Dit is vergelijkbaar met 2020 en omvat ruim de helft van alle door de gemeente beheerde eiken.

    De kaart met de spuitlocaties (oranje lijnen). Ook is het mogelijk uw adres op te zoeken in de kaart.

    • Verwijderen rupsen

    Ondanks de preventieve maatregelen is niet te voorkomen dat zich rupsen ontwikkelen. Vanaf eind mei wordt gestart met het verwijderen van de rupsen. Een gespecialiseerd bedrijf voert deze werkzaamheden uit voor de gemeente. Met een speciale zuigwagen en handbediende zuigers worden de rupsen weggezogen en veilig afgevoerd. Dit kost veel tijd en ook hiervoor geldt dat niet alle locaties dezelfde voorrang krijgen. 

    • Waarschuwen

    Op plaatsen waar weghalen (nog) niet mogelijk is wordt gewaarschuwd voor de aanwezigheid van de eikenprocessierups. In geval van ernstige overlast kan het zelfs nodig zijn een weg, fietspad of een gebied volledig af te sluiten.

    • Stimuleren natuurlijke vijanden

     De omgeving van eiken moet geschikt zijn als leefplek voor de natuurlijke vijanden. De vijanden van de eikenprocessierups moeten het hele jaar voedsel, verblijf- en overwinteringsplekken hebben. Daarom worden wegbermen gefaseerd gemaaid en gaan we in overleg, groen voor dit doel omvormen.

    Waarom worden de rupsen niet in alle eiken bestreden?

    Het is geen optie alle eikenbomen binnen de gemeentegrenzen preventief te behandelen. Naast de eikenbomen van de gemeente zijn er namelijk ook nog veel eiken van andere eigenaren. Denk hierbij aan particuliere bomen maar ook aan bomen van de Provincie en Staatsbosbeheer. Ieder eigenaar is zelf verantwoordelijk voor het beperken van overlast in zijn bomen. Ook de gemeente bestrijdt niet in al haar bomen, maar stelt prioriteiten in de bestrijding. Gebieden rondom scholen, speelplekken en plaatsen waar veel mensen verblijven, fietsen of wandelen hebben voorrang. Door selectief te kijken naar de locaties van bestrijding wordt op plaatsen waar de risico’s lager zijn, zo min mogelijk schade toegebracht aan de natuur.  Natuurlijke vijanden krijgen hier de mogelijkheid om zich ontwikkelen.

    De kaart met de spuitlocaties en –routes.

    Hangt de gemeente nestkastjes op?

    Nee, de gemeente hangt zelf geen nestkasjes op. Meierijstad streeft wel naar meer natuurlijke vijanden van de rupsen, maar dat is geen kwestie van alleen mezenkastjes ophangen. Het is een zaak van lange adem en met de huidige plaagdruk is alleen vertrouwen op natuurlijke vijanden onvoldoende. Hoewel mezenkastjes effectief lijken en de grote acties her en der kunnen rekenen op sympathie van het publiek, kiezen wij hier toch niet voor. Onze inzet richt zich eerst op vergroten van de biodiversiteit. In de Integrale Gebiedsbeheersplannen gaan we daar samen met dorpsraden plekken voor aanwijzen. Ook is er een stimuleringsregeling voor kruidenrijke akkerranden en gaan we onze wegbermen en sloten anders beheren. Dat is nodig om te zorgen dat de mezen het héle jaar door voldoende voedsel kunnen vinden. Als bewoners zelf een nestkastje op willen hangen mag dat. Zorg er wel voor dat dit veilig gebeurt en de boom er geen schade van ondervindt.

    Helpt plasticfolie rond de boom in de bestrijding van de processierups?

    Nee, de rupsen komen uit de eipakketjes die hoog in de eikenboom zijn gelegd. Daar eten ze van de bladeren. Ze hoeven dus niet in of uit de boom. Het idee van deze oplossing is dat de folie hun looproute zou blokkeren. Maar dat is niet het geval. Het met plastic omwikkelen van gemeentelijke bomen is niet wenselijk.

    Waar vind ik meer informatie?

    • De GGD heeft op de website www.rupsen.info op toegankelijke wijze informatie over de eikenprocessierups gebundeld. Hier is onder andere uitgebreide informatie te vinden over de rupsen en gezondheid en over de natuurlijke bestrijding van rupsen.
    • Het Kennisplatform Eikenprocessierups (een samenwerkingsverband in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)) geeft op www.processierups.nu antwoord op tal van vragen. Deze site is zowel bedoeld voor professionals als voor particulieren.
    • Wilt u meer gedetailleerde informatie over actuele waarnemingen en historische gegevens van de processierups dan kunt u kijken op www.naturetoday.com.

    Uiteraard kunt u voor vragen ook altijd telefonisch contact opnemen met de gemeente Meierijstad via telefoonnummer 14 0413.

Hoe tevreden bent u over de website van de gemeente Meierijstad?