Als het een impactvol initiatief betreft, adviseert de gemeente je een participatieplan op te stellen. Hierin vermeld je welke stappen je gaat ondernemen in het participatieproces.
Als voor jouw initiatief een wijziging van het bestemmingsplan nodig is, dan is participatie een formeel indieningsvereiste. In dat geval vraagt de gemeente je in het plan gemotiveerd aan te geven welk participatieniveau is gekozen, wie de belanghebbenden en omgeving zijn, hoe de belanghebbenden benaderd zullen worden en wat er met de inbreng van belanghebbenden gaat gebeuren. Hierover kun je afstemmen met de casemanager die is gekoppeld aan jouw initiatief. Wie dat is, wordt bepaald (in ieder geval) vlak na de intaketafel.
In alle andere gevallen kun je zelf kiezen of je wel of niet een participatieplan opstelt als hulpmiddel voor je participatie met de omgeving en belanghebbenden.
Hieronder staan de minimale eisen die worden gesteld aan het participatieplan.
Motiveer de keuze van het participatieniveau
Als initiatiefnemer motiveer je welk participatieniveau bij het initiatief past en waarom je voor dit participatieniveau hebt gekozen. Hierbij vermeld je wat het doel is van participatie en wat je ermee wil bereiken. Het is fijn voor betrokkenen om te weten wat hun rol is in het participatieproces, is het mee-ontwikkelen (coproductie), meedenken, of luisteren en reageren.
Wie zijn de belanghebbenden?
Als initiatiefnemer geef je aan wie de belanghebbenden bij het initiatief zijn, en wie uit de omgeving erbij te betrekken. Belanghebbenden zijn burgers, bedrijven en organisaties die geraakt worden door het initiatief. Om vast te stellen wie belanghebbenden van je initiatief zijn is het belangrijk om vast te stellen wat de impact van het initiatief is op de omgeving. (de eerdere thermometer kan hierbij evt. een hulpmiddel zijn).
Denk bijvoorbeeld buren, wijkbewoners, (weg)gebruikers. Denk ook aan partijen die vanuit een bepaalde positie betrokken zijn, zoals belangengroepen, pers. Of aan partijen die kennis leveren of betrokken zijn bij de uitvoering van het initiatief.
Het is mogelijk dat een initiatief raakt aan een groot aantal omwonenden of belanghebbenden. Bedenk dan goed op welke wijze mensen betrokken willen zijn en hoe dat praktisch vorm kan krijgen. Een gesprek in de huiskamer wordt bijvoorbeeld lastig. U kunt bijvoorbeeld in een zaal een presentatie geven en met deelgroepen verder in gesprek gaan. Of misschien een video met uitleg online zetten en via een online enquête feedback ophalen.
Hoe ga je participatie organiseren en wanneer worden belanghebbenden betrokken?
Als initiatiefnemer moet je bepalen welke activiteiten er georganiseerd gaan worden om participatie mogelijk te maken. Je geeft aan welke activiteit je hiervoor kiest, wat het doel van de activiteit is en hoe je belanghebbenden zult betrekken. Je houdt hierbij rekening met het participatieniveau dat je hebt gekozen, omdat elk niveau een ander inspanning vergt. Bij het organiseren van participatie geef je in ieder geval aan op welke manier belanghebbenden worden betrokken bij het initiatief, wat het doel is van participatie en op welk moment belanghebbenden hun belangen kenbaar kunnen maken. Dit is belangrijk, omdat bij een hoger participatieniveau belanghebbenden vroegtijdig moeten worden betrokken en de inbreng van belanghebbenden meer invloed heeft.
Wat ga je doen met de resultaten van participatie?
Als initiatiefnemer geef je aan wat je gaat doen met de inbreng van belanghebbenden. Hierbij houdt je rekening met het participatieniveau dat je hebt gekozen.
Welke participanten nemen deel aan de omgevingstafel?
Denk ook alvast na wie uit de omgeving of als belanghebbende partij deel zou kunnen nemen aan de omgevingstafel. Bespreek dit met je casemanager.
Voer het participatieplan uit
Als initiatiefnemer voer je het participatieplan vervolgens uit voordat je het initiatief verder in procedure brengt. Voor het succesvol uitvoeren van het participatieplan kunnen de volgende punten je helpen:
- Creëer duidelijkheid over het initiatief bij alle betrokkenen. Geef aan waarom je dit initiatief start en wat je ermee wilt bereiken. Doe dit door middel van een open en actief gesprek over het initiatief met belanghebbenden en ook met mensen die specialistische kennis hebben.
- Maak duidelijk bij de belanghebbenden wat hun bijdrage is aan het initiatief. Iedereen die een belanghebbende is kan een bijdrage leveren, daarom dien je alle belanghebbenden gehoord te hebben.
- Zorg ervoor dat er helderheid is over de manier van participeren. Maak spelregels voor bijeenkomsten, creëer duidelijkheid over termijnen, het proces en geef aan wat de rol van betrokkenen is en communiceer open en duidelijk.
- Breng alle meningen en perspectieven die zijn gedeeld in beeld. Gebruik deze verschillende meningen en perspectieven om het plan / ontwerp te verbeteren.