Onderzoeksprogramma 2026

In het herziene onderzoeksprogramma 2025 stonden twee onderzoeksonderwerpen toegelicht: regionale samenwerkingsverbanden en DoeMee onderzoek naar onderbesteding. Deze onderzoeken zijn afgerond, dan wel in een afrondende fase. Zie voor meer informatie het Jaarverslag 2025. 
Dat betekent dat er geen onderzoeken meer doorlopen in 2026. 

Financiën

In 2025 heeft de gemeenteraad besloten het onderzoeksbudget van de rekenkamer te verlagen. Door deze verlaging van het budget is het niet meer mogelijk twee volwaardige rekenkameronderzoeken te laten uitvoeren in een jaar. Het is wel mogelijk om één volwaardig onderzoek uit te voeren en één lichtere vorm van onderzoek, zoals bijvoorbeeld een DoeMee onderzoek van de Vereniging van Rekenkamers of een rekenkamerbrief. Dit uitgangspunt is gehanteerd voor het onderzoeksprogramma 2026.

Groslijst

Bij aanvang van de rekenkamer in de huidige samenstelling (2e helft 2023) heeft de rekenkamer een groslijst “geërfd” van de voorgaande rekenkamercommissie. Nu voor het merendeel van de onderwerpen op de groslijst de aanleiding om het onderwerp op de groslijst te plaatsen onduidelijk is, en omdat de lijst ontzettend lang was zonder een duidelijke prioritering, heeft de rekenkamer besloten afscheid te nemen van deze groslijst. 

Totstandkoming onderzoeksprogramma 2026

Om te komen tot voorliggend onderzoeksprogramma hebben de leden van de rekenkamer ieder een onderzoeksvoorstel uitgewerkt op een onderwerp. De keuze voor het onderwerp was vrij, maar de leden moesten wel kunnen onderbouwen waarom dit onderwerp relevant was voor onderzoek in dit jaar. Alle drie de onderzoeksvoorstellen zijn getoetst aan het afwegingskader van de rekenkamer, zoals vastgelegd in de werkwijze van de rekenkamer. Voor alle voorstellen gold dat zij aan de criteria voldoen en zodoende onderzoekswaardig zijn. Om die reden is gekozen op basis van voorkeur van de leden van de rekenkamer. Het onderwerp waarnaar in 2026 een volwaardig rekenkameronderzoek zal worden uitgevoerd is AI.

Daarnaast is bekeken welk onderwerp de Vereniging van Rekenkamers heeft geselecteerd voor het jaarlijkse DoeMee onderzoek. Dit is ‘Aanpak van zorgfraude’. De rekenkamer heeft het onderzoeksvoorstel bestudeerd en besloten om deel te nemen aan dit onderzoek. De rekenkamer beraadt zich nog op de invulling van de deelname, mogelijk wordt er een lokale of regionale verdiepingsslag aan gekoppeld.

De rekenkamer Meierijstad zal in 2026 de volgende onderwerpen onderzoeken:

1. Artificial Intelligence (AI)
2. DoeMee onderzoek Aanpak zorgfraude

2.1.    Artificial Intelligence (AI)

AI-gebruik neemt snel toe in de diverse, gemeentelijke processen. Dit vraagt om zorgvuldige toepassing binnen heldere kaders, met goede risicobeheersing en transparantie naar inwoners. De rekenkamer wil in 2026 onderzoek doen naar het AI-gebruik binnen de gemeente Meierijstad. Hiermee wil de rekenkamer objectief inzicht bieden in governance en risicobeheersing rond AI. Ook wil de rekenkamer vanuit diens onafhankelijke rol toetsen of de gemeente verantwoord omgaat met deze technologie. Dit versterkt de informatiepositie van de raad om te kunnen sturen en controleren. Dat is het primaire doel van dit onderzoek. Het secundaire doel is om het college en de gemeentelijke organisatie te versterken, door – waar van toepassing – concrete verbeterpunten te bieden voor governance, risicobeheersing en leervermogen rond AI. 
Het onderzoek zal zich in hoofdlijnen richten op de wijze waarop de gemeente Meierijstad AI-systemen inzet, waarbij met name gekeken wordt naar zorgvuldigheid, rechtmatigheid, transparantie en doelmatigheid. Hierbij wordt specifiek ook gekeken naar de informatievoorziening richting de gemeenteraad.
Het onderzoek zal uitgevoerd worden in 2026. Naar verwachting zal besluitvorming door de gemeenteraad plaatsvinden in het eerste kwartaal van 2027.

2.2.    DoeMee onderzoek Aanpak zorgfraude

De Vereniging van Rekenkamers organiseert jaarlijks een DoeMee onderzoek, waar aangesloten rekenkamers zich op in kunnen schrijven. Voor 2026 is het thema Aanpak zorgfraude gekozen door de vereniging. Zorgfraude is een veelzijdig en ernstig probleem dat wordt gedefinieerd als opzettelijk misleidend handelen binnen het zorgdomein met als doel financieel gewin. Het hoofddoel van het DoeMee onderzoek is om bij te dragen aan de kennisvorming over de gemeentelijke en regionale aanpak van zorgfraude binnen de Wmo en Jeugdwet. Daarnaast heeft het ook tot doel om inzicht te verkrijgen in welke (combinaties van) maatregelen effectief zijn en welke minder, of zelfs niet effectief.
De rekenkamer Meierijstad neemt deel aan het onderzoek. De rekenkamer zal zich in 2026 nog beraden op de vraag of een lokale of regionale verdiepingsslag wenselijk is en van (voldoende) meerwaarde voor de gemeentebestuur van Meierijstad. 

2.3.    Mogelijk toekomstige onderzoeken

De rekenkamer heeft een drietal potentiële onderwerpen uitgewerkt in een onderzoeksvoorstel, te weten: benchmark, burgerparticipatie en armoedebeleid. Voor de laatste twee onderwerpen is, na afstemming met de gemeentelijke organisatie, besloten dat onderzoek op een later moment meer zinvol is. Dit geldt niet voor het onderwerp ‘benchmark’, maar ook voor dat onderwerp geldt dat dit mogelijk op een later moment onderzocht zal worden. Zoals eerder aangegeven werkt de rekenkamer niet meer met een zogenaamde groslijst. Wel houdt de rekenkamer de genoemde onderwerpen in beeld voor mogelijk, toekomstig onderzoek.

2.4.    Relatie met gemeenteraad

De rekenkamer constateert dat er behoefte bestaat om meer te investeren in de relatie met de gemeenteraad. In 2026 start een nieuwe bestuursperiode en zo ook een nieuwe gemeenteraad. Dat biedt een mooie kans om hier een nadere invulling aan te geven. De rekenkamer zal, naast een kennismaking in het inwerkprogramma, in het najaar een verdiepende bijeenkomst met de gemeenteraad organiseren. 

Op de website van Meierijstad vindt u op de pagina van de rekenkamer naast algemene informatie over de rekenkamer Meierijstad actuele informatie over lopende en afgeronde onderzoeken, eerdere jaarverslagen, onderzoeksprogramma’s et cetera.  
Op de rekenkamer kunt u rekenen!